Author: Konstantinos Poulas

Σε περίοδο βαθιών διαρθρωτικών αλλαγών εισέρχεται το κρασί στην ΕΕ, καθώς οι μεταβαλλόμενες καταναλωτικές συνήθειες, οι ανησυχίες για την υγεία και οι πιέσεις στο διεθνές εμπόριο διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον, στο οποίο η παραγωγή και οι εξαγωγές καλούνται να προσαρμοστούν έως το 2035.

Για δεκαετίες, το κρασί αποτελούσε αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινότητας σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Σήμερα όμως, η κατανάλωση κρασιού στην Ευρώπη φθίνει, καθώς οι νεότερες γενιές τείνουν σε πιο ελαφριά και αφρώδη, ή ακόμα σε προϊόντα χαμηλής ή μηδενικής περιεκτικότητας σε αλκοόλ οίνους.

Η κατανάλωση οίνου στην ΕΕ αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου 0,9 % ετησίως έως το 2035, σε περίπου 19,3 λίτρα κατά κεφαλήν (από 21,2 λίτρα κατά μέσο όρο το 2021-2025)

Ειδικότερα, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση που δημοσίευσε η Κομισιόν με τίτλο «Προοπτικές για τη Γεωργία της ΕΕ », η οποία παρουσιάζει τις προβλέψεις για τις γεωργικές αγορές της ΕΕ έως το 2035, αναφέρεται ότι από τη μία συνεχίζεται να μειώνεται η κατανάλωση και από την άλλη η ευρωπαϊκή παραγωγή προσπαθεί να προσαρμοστεί στη νέα αυτή συνθήκη.

Την ίδια στιγμή η αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές σηματοδοτούν μια νέα εποχή για το ευρωπαϊκό κρασί, όπου η ποιότητα, η διαφοροποίηση και η προσαρμοστικότητα αποκτούν κεντρικό ρόλο.

Καταναλώνεται λιγότερο κρασί
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Κομισιόν, η διαρθρωτική μείωση της κατανάλωσης οίνου στην ΕΕ αναμένεται να συνεχιστεί ως αποτέλεσμα των μεταβαλλόμενων καταναλωτικών συνηθειών και προτιμήσεων. Ιδιαίτερα οι νεότερες γενιές καταναλωτών τείνουν να πίνουν λιγότερο αλκοόλ ή ακόμα και να προτιμούν πιο ακριβούς οίνους, που καταναλώνονται λιγότερο συχνά.

Ωστόσο, οι κύριες αιτίες φαίνεται να είναι οι ανησυχίες των καταναλωτών για την υγεία, οι εθνικές πολιτικές που υποστηρίζουν τη μέτρια κατανάλωση αλκοόλ και ο αυξανόμενος ανταγωνισμός από άλλα είδη ποτών.

Χώρες που παραδοσιακά βρίσκονταν στην κορυφή της κατανάλωσης κρασιού όπως η Γαλλία και η Γερμανία, φαίνεται να σημειώνουν τη μεγαλύτερη πτώση.

Επιπλέον, παρατηρούνται αλλαγές και ως προς τις προτιμήσεις των καταναλωτών, οι οποίοι στρέφονται προς διαφορετικούς τύπους κρασιού. Χαρακτηριστικό είναι ότι «πέφτει» η ζήτηση και κατανάλωση για τα κόκκινα κρασιά, ενώ αυξάνεται η ζήτηση για πιο φρέσκα, ελαφριά και εύγευστα κρασιά, ιδίως αφρώδη και λευκά.

Μια νέα τάση έχει εμφανιστεί με τη μορφή της αύξησης των πωλήσεων ποτών με βάση το κρασί, συμπεριλαμβανομένων των μη αλκοολούχων και των κρασιών με χαμηλή περιεκτικότητα σε αλκοόλ. Ωστόσο, ο όγκος των πωλήσεων αναμένεται να παραμείνει μικρός για αυτό το είδος προϊόντων.

Προσαρμογή της παραγωγής
Η κατανάλωση οίνου στην ΕΕ αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου 0,9 % ετησίως έως το 2035, σε περίπου 19,3 λίτρα κατά κεφαλήν (από 21,2 λίτρα κατά μέσο όρο το 2021-2025). Αντίθετα, οι «άλλες χρήσεις» (π.χ. απόσταξη ή μετατροπή σε μεταποιημένα προϊόντα) προβλέπεται να παραμείνουν σχετικά σταθερές σε περίπου 30 εκατομμύρια εκατόλιτρα ετησίως έως το 2023.

Η εγχώρια κατανάλωση αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά για τον τομέα του κρασιού στην ΕΕ, με ποσοστό 66% το 2021-2025, ενώ οι εξαγωγές αντιπροσωπεύουν το 20%. Ορισμένες από τις κύριες εξαγωγικές αγορές της ΕΕ (π.χ. οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο) αρχίζουν να παρουσιάζουν παρόμοιες τάσεις κατανάλωσης με την ΕΕ.

Ως αποτέλεσμα αυτών των τάσεων, η παραγωγή οίνου της ΕΕ θα μπορούσε να μειωθεί περαιτέρω κατά 0,5 % ετησίως από σήμερα και για την επόμενη δεκαετία, πράγμα που σημαίνει ότι έως το 2035 η παραγωγή θα έχει μειωθεί σε 138 εκατομμύρια εκατόλιτρα.

Μια προβλεπόμενη μείωση των αμπελουργικών εκτάσεων κατά 0,6% ετησίως από σήμερα έως το 2035, υποθέτοντας ότι οι καιρικές συνθήκες και, ως εκ τούτου, οι μέσες αποδόσεις θα παραμείνουν σταθερές, είναι ένας άλλος σημαντικός λόγος για την προβλεπόμενη μείωση της παραγωγής.

Αβέβαιες οι εξαγωγές στο κρασί
Η ΕΕ φαίνεται να επηρεάζεται – προσωρινά τουλάχιστον – από τη μείωση των αποστολών προς τις ΗΠΑ, που είναι ο κύριος προορισμός των εξαγωγών της, λόγω των δασμών αλλά και της υψηλής αβεβαιότητας στην αγορά.

Ταυτόχρονα, μειώνεται και η ζήτηση από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη δεύτερη μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά της ΕΕ. Ωστόσο, όπως αναφέρεται στην έκθεση, παρατηρείται αύξηση της ζήτησης από τη Λατινική Αμερική και ορισμένες χώρες της Αφρικής, η οποία όμως «δεν θα μπορέσει να σταθεροποιήσει πλήρως τις εξαγωγές οίνου της ΕΕ».

Η πτωτική τάση των εισαγωγών κρασιού στην ΕΕ αναμένεται να συνεχιστεί, σύμφωνα με τις μεταβαλλόμενες συνήθειες κατανάλωσης στην ενδοκοινοτική αγορά. Συνολικά, οι εξαγωγές της ΕΕ αναμένεται να μειωθούν κατά 0,6 % και οι εισαγωγές κατά 1,9% ετησίως από σήμερα έως το 2035.

Πηγή: ΟΤ

Αλλαγές στην ορολογία για το κρασί χωρίς αλκοόλ, περιλαμβάνει το «πακέτο» στήριξης για τον αμπελοοινικό τομέα, που εγκρίθηκε στις αρχές Δεκεμβρίου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο.

Ειδικότερα, επικαιροποιούνται κυρίως οι χαρακτηρισμοί για τα κρασιά χωρίς αλκοόλ αντικαθιστώντας το «οίνος αποαλκοολωμένος» με τον όρο «οίνος χωρίς αλκοόλ», το οποίο μπορεί να συνοδεύεται από την ένδειξη «0,0%» για κρασιά χωρίς αλκοόλ με περιεκτικότητα σε αλκοόλ μεταξύ 0 και 0,5%. Όπως αναφέρει η ΚΕΟΣΟΕ σε ανάρτησή της, ο όρος «οίνος μειωμένης περιεκτικότητας σε αλκοόλ» αντικαθίσταται από τον όρο «οίνος μερικώς αποαλκοολωμένος» για κρασιά με περιεκτικότητα σε αλκοόλ από 0,5% έως 6%.

Τα κρασιά με μερική αφαίρεση αλκοόλης με περιεκτικότητα μεταξύ 6% και 9% alc μπορούν να επισημανθούν ως «οίνοι που παράγονται με αποαλκοόλωση»

Ο καταργούμενος όρος δεν είναι δημοφιλής στον κλάδο (ο χαρακτηρισμός είναι περισσότερο περιγραφικός παρά εμπορικός και ο όρος «μειωμένος» μπορεί επίσης να έχει αρνητικές συνδηλώσεις, ιδιαίτερα σε άλλες γλώσσες, όπως τα ιταλικά όπου το «ridotto» είναι υποτιμητικό), ωστόσο υπήρξε μια ανησυχία: η δημιουργία ενός «παράθυρου» για προϊόντα αποαλκοολωμένα με περιεκτικότητα σε αλκοόλ μεταξύ 6% και 9%, που προηγουμένως περιλαμβάνονταν στους «οίνους μερικώς αποαλκοολωμένους», οι οποίοι θα μπορούσαν να είχαν αποκλειστεί από την Κοινή Οργάνωση Αγοράς για τον οίνο (κρασί ΚΟΑ).

Μετά από προειδοποίηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Εταιρειών Οίνου (CEEV), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μόλις καθησύχασε τους φόβους, δηλώνοντας στο εμπόριο ότι δεν υπάρχει κανένα κενό: τα κρασιά με μερική αφαίρεση αλκοόλης με περιεκτικότητα μεταξύ 6% και 9% alc μπορούν να επισημανθούν ως «οίνοι που παράγονται με αποαλκοόλωση», χωρίς να χρησιμοποιούν όρους που αναφέρονται σε μειωμένη περιεκτικότητα σε αλκοόλ σε σύγκριση με την αρχική τους κατηγορία (απαιτείται ελάχιστη μείωση 30%, με την ελάχιστη περιεκτικότητα σε αλκοόλ για ένα κρασί να είναι 8,5% ή 9% ανάλογα με την ευρωπαϊκή γεωγραφική περιοχή).

Σε εξέλιξη η προσαρμογή για το κρασί
Αυτό μπορεί να καθησυχάσει τον τομέα, αλλά δεν τον ικανοποιεί απαραίτητα πλήρως. Οι νέες αλλαγές στην ορολογία απαιτούν προσαρμογές ενώ η αγορά βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

«Η απλή αλλαγή του “αποαλκοολωμένου οίνου” σε “οίνο χωρίς αλκοόλ” δεν πρόκειται να απογειώσει την κατηγορία σε έναν κόσμο όπου ορισμένοι παράγοντες του κλάδου εξακολουθούν να λένε ότι το προϊόν αυτό δεν είναι οίνος!», δήλωσε πρόσφατα ο Stéphane Brière, πρόεδρος της γαλλικής συλλογικότητας οίνων χωρίς αλκοόλ.

Ο ειδικός επισήμανε ότι «η απαίτηση για αλκοόλ κάτω από 0,05% για την επισήμανση ως 0,0% θα προσθέσει έναν περιορισμό για τους επαγγελματίες χωρίς καμία πραγματική προστιθέμενη αξία για τον καταναλωτή, επειδή σε αυτά τα επίπεδα, οι συσκευές μέτρησης φτάνουν στα όριά τους. Πρόκειται για μια κακή απάντηση σε ένα πρόβλημα που δεν υπάρχει ή για έναν συγκαλυμμένο τρόπο εξάλειψης της κατηγορίας οίνων χωρίς αλκοόλ 0,0%, η οποία ωστόσο αναμένεται σε ορισμένες αγορές».

Ενώ ο Stéphane Brière απογοητεύεται από τα εμπόδια στην ανάπτυξη της αγοράς, επισημαίνει ότι «δεν πρέπει να περιμένουμε τα πάντα από τους νομοθέτες. Η κατηγορία θα αναδυθεί εάν οι παράγοντες του κλάδου το επιθυμούν. Τα τρέχοντα εμπόδια δεν σχετίζονται με τη νομοθεσία, αλλά με το μάρκετινγκ. Ευτυχώς, βλέπουμε κάποιες θετικές πρωτοβουλίες σε σούπερ μάρκετ και παραδοσιακούς εμπόρους κρασιού, καθώς και μεταξύ των επαγγελματιών της εστίασης, κάτι που τείνει να μας καθησυχάζει. Αυτή η εξέλιξη συμβαδίζει με την αναβάθμιση της αγοράς και τη διαφοροποίηση των προσφορών».